Sino ang mga Deacons?

Isa sa mga pinaka-pamilyar na offices sa maraming mga churches ngayon ang pagiging deacon o diyakono. Depende sa kung ano ang church na pinanggalingan mo, iba-iba ang images ng “deacon.” Pwedeng isang grupo ng mga businessmen na mapuputi na ang buhok, at nakaupo sa palibot ng isang mahabang lamesa. O baka naman ang naiisip mo ay mga masigasig na mga church workers na nangangasiwa ng iba’t ibang needs-based ministries, evangelistic outreach, o pastoral care.

Ano nga ba ang sinasabi ng Bibliya kung sinu-sino ang mga deacons?

“Deacon” Defined

Sa mga bagong salin ng New Testament, ang salitang Greek na diakonos ay karaniwang isinasalin na “lingkod” (sa English ay “servant” o “minister,” minsan lang transliterated na “deacon”). Maaaring tumukoy ito sa pangkalahatang paglilingkod [2], o partikular sa mga namumuno [3], o sa pangangalaga sa mga pisikal na pangangailangan [4]. Maliwanag sa New Testament na ang mga babae ay maaaring gawin ang ilan sa mga paglilingkod na ‘to [5]. Naglilingkod ang mga anghel sa ganitong paraan [6]. Tumutukoy ito minsan sa mga naglilingkod sa hapag kainan [7]. Ang panahon ng New Testament ay may pagkakatulad sa panahon natin ngayon sa pagtingin nito tungkol sa paglilingkod o servanthood. Ang paglilingkod sa ibang tao ay hindi hinahangaan ng mga Greeks. Sa halip, ang hinahangaan nila ay ang pagpapa-unlad ng sariling karakter at personalidad na ang layunin palagi ay may kinalaman sa pagpapanatili ng paggalang sa sarili o self-respect. Ang paglilingkod sa iba na tulad ng diyakono ay tinitingnan na negatibo na tulad ng pagiging alipin.

  1. For example, Acts 1:17, 25; 19:22; Rom. 12:7; 1 Cor. 12:5; 16:15; Eph. 4:12; Col. 4:17; 2 Tim. 1:18; Philem. 13; Heb. 6:10; 1 Pet. 4:10–11; Rev. 2:19.
  2. For example, Rom. 13:4.
  3. For example, Matt. 25:44; Acts 11:29; 12:25; Rom. 15:25, 31; 2 Cor. 8:4, 19–20; 9:1, 12–13; 11:8.
  4. For example, Matt. 8:15; Mark 1:31; Luke 4:39; Matt. 27:55; Mark 15:41; cp. Luke 8:3; Luke 10:40; John 12:2; Rom. 16:1.
  5. For example, Matt. 4:11; Mark 1:13.
  6. For example, Matt. 22:13; Luke 10:40; 17:8; John 2:5, 9; 12:2.

Pero ibang-iba ang paglalahad ng Bibliya at ni Jesus tungkol sa paglilingkod. Kung literal na kukunin natin ang orihinal na lenggwahe (transliteration, at hindi translation) ng mga mahahalagang salita sa John 12:26, maririnig natin si Jesus na nagsasabi, “Kung ang sinuman ay magdidiyakono sa Akin ay dapat sumunod sa Akin, at kung saan Ako naroroon, ay naroroon din ang diyakono Ko. Kung ang sinuman ay magdidiyakono sa Akin, siya’y pararangalan ng Ama.” Sa Matthew 20:26, maririnig natin Siya na nagsasabi, “Ang sinuman sa inyo na nagnanais maging dakila ay kailangang maging diyakono ninyo.” At sa Matthew 23:11: “Ang pinakadakila sa inyo ang magiging diyakono ninyo.”

Katunayan, ipinapakilala ni Jesus ang sarili niya na isang uri ng diyakono [8]. At ipinapakilala naman ng Bibliya ang mga Kristiyano bilang mga diyakono ni Kristo o ng kanyang ebanghelyo. Kaya ang mga apostol ay kinilala rin bilang mga diyakono, at karaniwang tinutukoy ni Paul ang kanyang sarili at ang mga kasama niyang manggagawa bilang mga diyakono [9]. Tinukoy niya ang sarili niya bilang isang diyakono sa mga Hentil [10]. Tinawag ni Paul si Timothy na isang diyakono ni Kristo [11], at sinabi ni Peter na ang mga prophets sa Old Testament ay mga diyakono para sa ating mga Kristiyano [12]. Tinawag din ng Bibliya ang mga anghel na mga diyakono. Maging si Satanas ay meron ding matatawag na kanyang mga diyakono [13].

  1. For example, Matt. 20:28; Mark 10:45; Luke 22:26–27; cp. John 13; Luke 12:37; Romans 15:8.
  2. For example, Acts 6:1–7; Acts 20:24; 1 Cor. 3:5; 2 Cor. 3:3, 6–9; 4:1; 5:18; 6:3–4; 11:23; Eph. 3:7; Col. 1:23; 1 Tim. 1:12; 2 Tim. 4:11.
  3. Acts 21:19; Rom. 11:13.
  4. For example, 1 Tim. 4:6; 2 Tim. 4:5.
  5. 1 Pet. 1:12.
  6. Heb. 1:14; 2 Cor. 3:6–9; 11:15; Gal. 2:17.

Dapat ay palagi tayong maging maingat na panatilihin ang pagkakaiba ng ministry ng deacons at ministry ng elders. Sa isang banda, ang elders at deacons ay parehong may ginagawang “pagdidiyakono,” pero ang paglilingkod na yun ay merong dalawang magkaibang-magkaibang anyo, na pareho nating makikita sa Acts 6. Doon ay sinabi ng mga apostol na hindi sila dapat “maglingkod sa mga hapag” dahil ang pangunahing tungkulin nila ay “sa paglilingkod sa salita” (vv. 2–4 Ang Biblia). Ang “maglingkod” (ESV, “serve”) at “paglilingkod” (ESV, “ministry”) ay galing sa isang Greek word. Mahuhulaan mo ba kung ano yun? Deacon! Kaya merong traditional na pagdidiyakono (pagsisilbi sa kainan, pisikal na paglilingkod), at meron ding “pagdidiyakono” ng Salita ng Diyos na siyang iniatas ng Diyos sa mga apostol (at pagkatapos, sa mga elders).

Pero ang mga lalaking isinalarawan sa Acts 6 ay maituturing na mga “waiters” ng church, kung sa pangangasiwa ng pangangailangan ang pag-uusapan. Dapat nilang asikasuhin ang mga pisikal na pangangailangan ng church. At kailangan ng church ang dalawang uri ng pagdidiyakono—ng Salita ng Diyos (elders) at ng hapag-kainan (deacons)—upang hindi magkaroon ng kalituhan tungkol sa pagkakaiba ng elder at deacon at para rin hindi makaligtaan ang kahalagahan ng dalawang ito. Hindi dapat pabayaan ng mga churches ang pangangaral ng Salita ng Diyos at ang praktikal na pangangalaga sa mga miyembro na makatutulong para maisulong ang pagkakaisa. Mahalaga sa buhay at ministeryo ng isang iglesiya ang dalawang aspetong ito. Upang matiyak na ang dalawang magkaibang uri ng pagdidiyakono ay nangyayari sa mga churches, kailangan nating makita ang pagkakaiba ng ministry ng deacons sa ministry ng elders.

Qualifications of Deacons

Kung Acts 6 ang pagbabasehan, masasabi nating ang sinumang naglilingkod bilang deacons ay kailangang “puspos ng Espiritu at ng karunungan” (v. 3 Ang Biblia). Oo nga’t ang ministry nila ay may kinalaman sa mga materyal na bagay, pero ito pa rin ay maituturing na isang spiritual ministry. Ang ganyang karunungang “spiritual-minded” ay siyang nagbibigay sa kanila ng kakayahan para mapangasiwaan ang mga resources ng church sa paraang makatutulong sa pagkakaisa nito. Ang kongregasyon ang pipili sa kanila dahil sila ang makapagpapatunay kung ang mga taong ito nga ba ay mapagkakatiwalaan. Sila namang mga napili ay maluwag sa loob at matiyaga na gagawin ang kanilang responsibilidad para sa mga partikular na pangangailangan sa kanilang ministry.

Sa 1 Timothy 3:8–13, dinetalye pa ni Paul kung ano ang mga qualifications ng mga deacons. Dapat sila ay kagalang-galang, tapat sa pagsasalita, hindi mahilig sa alak, hindi gahaman sa pera, pinanghahawakang mabuti ang mga hiwaga ng mga katotohanang sinasampalatayanan natin na may malinis na budhi, subok sa paglilingkod at napatunayang karapat-dapat, may iisang asawa at tapat na namamahala ng kanyang pamilya.

Yung pagiging “husband of one wife” (ESV) ay hindi nangangahulugang pinagbabawalan ang mga babae sa paglilingkod sa posisyon ng deacon. Ang halimbawa ni Phoebe na isang “deacon” sa Romans 16:1 (NIV), ang paggamit ng mga salitang may kinalaman sa pagiging “deacon” na tumutukoy sa mga babae sa iba pang bahagi ng Bibliya, at kasama na rin ang mahabang kasaysayan ng mga babaeng diyakono (deaconesses) sa mga Baptist churches ang ilan sa mga dahilan kung bakit tinatanggap sa aming church ang ministeryo ng mga kababaihan bilang mga diyakonesa. Gayunpaman, pinagbabawalan sa 1 Timothy 2 ang mga babae na maglingkod bilang elders. Kaya kung ang isang church ay meron pang kalituhan sa pagkakaiba ng gampanin ng elders at ng deacons (tulad sa maraming mga Baptist churches ngayon), idi-discourage muna namin sila sa pagkilala sa mga babae para maging deacons. Maaari na nating malayang ma-encourage ang mga kapatid nating babae na kilalanin bilang mga diyakonesa kapag maliwanag na ang pagkakaiba ng posisyon ng pagiging elder at pagiging deacon.

Historical Background

Merong pagkakaiba-iba sa pagitan ng mga scholars tungkol sa anyo ng istruktura ng leadership sa mga churches sa mga unang dekada mula sa araw ng Pentecost—kung ito ba ay pare-pareho o meron ding pagkakaiba-iba. Ngunit yung mga pinakaunang churches ay kakikitaan ng plurality o merong higit sa isang elders at deacons. Tingnan mo kung paano binati ni Paul ang church sa Filipos: “Think of how Paul greets the church in Philippi: “Sa lahat ng mga banal kay Cristo Jesus na nasa Filipos, kasama ang mga obispo [o elders] at ang mga diakono” (Fil. 1:1 Ang Biblia).

Pagkatapos agad ng panahon ng New Testament, itong mga magkahiwalay na leadership offices ng elders at deacons ay nagpatuloy. Ang gampanin ng mga elders ay nagsimulang ibukod sa mga tinatawag na mga obispo at mga pari, ngunit ang ang mga diyakono ay patuloy na nakalista sa mga sinaunang dokumento pagkatapos ng mga obispo at mga pari. Karaniwang ang trabaho nila ay tulungan ang mga obispo o mga tagapangasiwa (o overseers). Sa mga unang churches, ang panunungkulan bilang diyakono ay karaniwang ipinapalagay na panghabambuhay. Kaya lang, ang mga tungkulin ng mga diyakono ay nag-iiba-iba depende sa lugar.

Kasama sa mga gawain ng mga diyakano ang:

  • pagbabasa o pag-awit ng Salita ng Diyos sa church;
  • pagtanggap ng mga offerings at pag-iingat ng mga records ng mga nagbibigay;
  • pamahagi ng mga offerings sa mga bishops, presbyters, sa iba pang diyakono; sa mga babaeng walang asawa at mga biyuda; at sa mga mahihirap;
  • pamamahagi ng tinapay at inumin sa communion o Lord’s Supper;
  • pangunguna sa mga panalangin sa mga pagtitipon, at pagbibigay ng senyas sa mga hindi tatanggap ng communion na umalis bago isagawa ang ordinansa.

Ito ang buod ng mga tungkuling nakaatang sa mga diyakono mula sa ikalawa hanggang ika-anim na siglo.

Dahil nagkaroon noon ng tinatawag na “monarchical episcopate” (may obispong namamahala sa iba pang obispo), nagkaroon din ng “monarchical diaconate” (may diyakono na namamahala sa iba pang diyakono) na nakapailalim dito. Kung merong bishop, meron ding archdeacon. Ang archdeacon ang pangunahing diyakono sa isang partikular na lugar at maituturing na isang deputy para sa mga usaping materyal. Hindi nakapagtataka na ang archdeacon sa Rome ay naging napakaimportanteng tao. Di lumaon, nagkaroon ng mga pang-aabuso sa office ng diyakono, at ang mga diyakono—lala na ang mga archdeacons—ay yumaman talaga. Napaka-ironic naman na yung mga itinalaga para maglingkod sa iba ay siya pang gumamit sa iba para mapaglingkuran ang mga sarili nilang hangarin!

Sa ilang mga kadahilanan, ang humina ang impluwensiya ng mga diyakono sa panahon ng Middle Ages. Ang pagkalinga sa mga mahihirap ay naging kasangkapan para sa mga nag-aambag na magkaroon ng dagdag na credit sa Diyos para mabawasan ang oras na ilalagi nila sa purgatoryo.

Ang Eastern Orthodox Church ay palaging merong itinatalagang hiwalay na mga diyakono—mga laymen na naglilingkod sa ganung kapasidad. Ang kaibahan sa West, sa mga huling bahagi ng Middle Ages, ang pagiging diyakono ay isang tuntungan o hakbang para maordinahan bilang isang pari. Ang mga diyakono sa Roman Catholic at Episcopalian churches ay ganoon pa rin—mga ministro na nagsasanay at naglilingkod bilang mga diyakono sa loob ng isang taon bago maging full-fledged priests. Pero pagkatapos ng Second Vatican Council, nabuksan ang posibilidad sa Roman Catholic Church na magkaroon ng ibang uri ng pagiging diyakono na permanente at mas biblikal.

Sa pamamagitan ni Martin Luther, naibalik ang responsibilidad ng church sa pisikal na pangangalaga para sa church at lalo na para sa mga mahihirap sa church, bagamat ang hindi pa naibalik sa mga Lutheran church ang ideya ng New Testament tungkol sa pagiging diyakono. Sa mga Lutheran churches ngayon, iba-iba pa rin ang nakasanayang gawain ng diyakono. Sa ilang mga lugar, hindi inoordinahan ang mga diyakono, pero sa ibang lugar sinumang naordinahan na assistant minister ay tinatawag na diyakono, partikular yung mga may responsibilidad para sa pastoral care at evangelism.

Sa maraming mga mas evangelical na mga Protestant churches sa panahon ng Reformation, ang biblikal na gawain ng pagtingin sa pagkakaiba ng deacons at elders o pastors ay mas nabigyan ng pansin. Hinikayat ng ilang mga Protestants, tulad ni Martin Bucer sa Cambridge, na ang mga tungkulin ng mga diyakono ay dapat maging malinaw at maipatupad nang maayos. Sabi nila, ang mga diyakono daw ay dapat na gawin ang masusing pagsisiyasat para alamin kung sino ang mga mahihirap na nararapat tumanggap ng tulong at kung sino naman ang hindi nararapat. Dapat gawin ito nang may pag-iingat, at tahimik na tulungan ang mga mahihirap na ito para sa mga pangangailangan nila. Sa abot ng makakaya nila, dapat din silang magtabi ng mga written records ng mga pondo na ibinibigay ng mga church members.

Sa mga Presbyterian churches, ang mga diyakono ang nangangasiwa para sa mga ambagan at pangangalaga para sa mga mahihirap at mga maysakit (ngunit maaari rin nating sabihin na nitong mga nagdaang panahon karamihan ng mga gawaing ito ay pinapangasiwaan na ng gobyerno). Ang mga diyakono ay isang grupo na hiwalay at may pananagutan sa mga elders.

Marami ring mga Baptist at congregational churches ang nagbigay-pansin sa pagkakaiba ng dalawang posisyon ng pagiging elder at deacon, at mas lalo pa ngayong napapanumbalik ang ganitong biblikal na pananaw. Pero sa ibang mga churches, ang gawain ng mga elders ay naililipat sa mga deacons. Tumutulong sila sa pastor sa iba’t ibang paraan, lalo na sa pamamahagi ng mga elemento sa Lord’s Supper, at nag-evolve pa sila at naging isang uri ng executive at financial board para sa church, partikular sa mga kongregasyon na wala nang board of elers. Karaniwan na ang mga diyakono ay naglilingkod sa limitadong panahon, bagamat ang pagkilala sa kanilang bilang isang “diyakono” ay karaniwang itinuturing na permanente.

Ganito ang nakasanayang gawain sa ibang mga churches. Meron bang mga tagubilin sa atin ang Salita ng Diyos para makatulong na maayos o ma-reform ang mga ginagawa natin sa church?

[Ito ay hango sa Chapter 1: “Who Are the Deacons?” ng Understanding Church Leadership na isinulat ni Mark Dever.]

Pagkatapos nito, maaaring basahin ang kasunod, “Ano ang Ginagawa ng mga Deacons?”

Share your thoughts about this post...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.