[Notes to the reader: Rev Dr David Gibson, minister of Trinity Church Aberdeen (IPC), wrote this important article some twenty-four years ago. The thoughtful observations he makes here remain relevant to us today as they do for every succeeding generation of Christians who face the very real danger of assuming and ultimately losing the gospel. The author has graciously given me permission to translate this article into colloquial Filipino AKA Taglish. This translation was done with the aid of AI, edited by James Bryner Chu and Marie Manahan. You may read the original article in English here. This translation is originally posted here.]
Kung gayo’y dapat nating mas bigyang pansin ang mga bagay na narinig natin upang hindi tayo maligaw. (Heb. 2:1 FSV)
Introduction
Marahil ay narinig mo na ang kuwento tungkol sa Mennonite Brethren movement. Ganito ang isang pagsusuri sa naging takbo nito: Ang unang henerasyon ay naniwala sa gospel, buong tapang itong ipinangaral, at kinilala na mayroon itong mahahalagang implikasyon sa lipunan. Ang sumunod na henerasyon naman ay ina-assume na lamang ang gospel, at ang naging focus nila ay ang pagtataguyod ng mga implikasyong iyon. Pagsapit ng ikatlong henerasyon, itinanggi na nila ang gospel—at ang natira na lamang ay ang mga implikasyon nito.[1]
Isa pang kuwento. Noong 1919, nagkaroon ng pagpupulong sa Trinity Great Court sa Cambridge sa pagitan nina Rollo Pelly, Kalihim ng liberal na Student Christian Movement (SCM), at Daniel Dick at Norman Grubb, Pangulo at Kalihim ng evangelical na Cambridge Inter-Collegiate Christian Union (CICCU). Ang layunin ng pagpupulong ay pag-usapan kung posible pang muling pag-isahin ang dalawang kilusan na nagkahiwalay noong 1910. Naging tanyag ang isinulat ni Norman Grubb tungkol sa naging pag-uusap nila:
Pagkatapos ng halos isang oras na pag-uusap, diretsahan kong tinanong si Rollo, “Sentro ba ng SCM ang nakapagliligtas na dugo ni Jesu-Cristo?” Nag-atubili siya bago sumagot, “Kinikilala naman namin ito, pero hindi naman kailangang ito ang sentro.” Sinabi namin ni Dan Dick na sapat na ang sagot na iyon upang tapusin ang usapan para sa amin sa CICCU. Hinding-hindi kami maaaring umanib sa isang kilusang hindi pinananatiling sentro ang nakapagliligtas na dugo ni Jesu-Cristo. Kaya’t doon na kami naghiwalay ng landas.[2]
Sa mga unang taon nito, naniwala ang SCM sa nakapagliligtas na dugo ni Cristo at buong tapang itong ipinangaral. Ang sumunod na henerasyon ay ina-assume pa rin ito, ngunit hindi na nila ito itinuring na sentro ng kanilang mensahe. At ang mga sumunod na henerasyon ay tuluyan nang tinanggihan at itinanggi ang apostolic gospel.[3]
Pagpapahayag, pag-aassume, pagtatanggi. Aminado akong medyo pinapasimple ng paglalarawang ito ang kasaysayan ng isang kilusan. Sa totoong buhay, ang ganitong uri ng pagbabago ay halos palaging bunga ng maraming magkakaugnay na dahilan. Gayunpaman, nakatutulong pa rin ang ganitong paglalarawan upang makita ang mahahalagang pasyang humuhubog sa direksiyon ng isang kilusan. At may mahalagang babala rin itong ibinibigay sa iba pang mga kilusang katulad nito.
Sa article na ito, nais kong imungkahi na ang evangelicalism—ang Kristiyanong pananampalataya na ang kahulugan ay nagmumula sa gospel, ang mabuting balita (Greek: evangel)—ay isa ring uri ng ‘movement.’ At susubukan kong suriin kung ano ang itsura ng evangelicalism sa gitnang yugto o stage, ang assumed stage. Ang pangunahing punto ng article na ito ay simple: ang mga indibidwal, mga iglesya, mga organisasyon, at mga institusyong gumagamit ng pangalang evangelical—at dahil dito’y ipinahahayag na mahalaga sa kanila ang gospel—ay maaaring matangay ng isang napaka-subtle at halos hindi napapansing paglihis: mula sa pagpapahayag, tungo sa pag-aassume, hanggang sa pagtanggi sa gospel.
Hayaan mo akong magmungkahi ng isang depinisyon:
Ang assumed evangelicalism ay naniniwala at sumasang-ayon sa gospel. Hindi nito tahasang itinatanggi ang gospel. Ngunit pagdating sa mga prayoridad, focus, at direksiyon, unti-unti nitong ibinubuhos ang mas marami nitong lakas at atensiyon sa mga bagay na hindi nakasentro sa gospel at sa mga pangunahing katangian ng pagiging evangelical. Dahan-dahan nitong itinataas ang mga secondary issues upang maging pangunahing usapin, lalo itong nababahala sa kung paano ito tinitingnan ng iba, at mas hinahayaan nito ang sarili na maimpluwensyahan—sa nilalaman at maging sa pamamaraan—ng umiiral na kultura ng panahon.
Hindi mahirap tukuyin ang mga indibidwal, iglesya, kilusan, o institusyon na malinaw na ipinapahayag ang gospel, o iyong malinaw na itinatanggi ito. Ngunit napakahirap makita ang assumed evangelicalism, at lalo pang mahirap itong suriin at punahin. Ang dahilan ay simple: assumed nga kasi ito. Sa madaling salita, tama naman ang mga bagay na kinikilala nito. Maaaring wala kang maipintas sa teolohiya nito, at kapag hiniling mong ipaliwanag ang mga paniniwala nito, malamang na magagawa pa nga nitong ipahayag ang mga iyon sa isang huwarang paraan. Ang panganib ng assumed evangelicalism ay nasa katotohanang nagmumula ito sa isang malinaw na lugar at papunta rin sa isang malinaw na destinasyon, ngunit dahil nasa gitna ito ng paglalakbay, mas mahirap matukoy kung nasaan na talaga ito. Ang pagtawid sa mga hangganan ay madalas na mahirap makita—hanggang sa makarating ka na sa kabilang panig.
May hindi bababa sa dalawang implikasyon ito.
Una, nangangahulugan itong ang mga nagtatanong o nagbibigay-babala sa mga tao, iglesya, kilusan, o institusyong tila unti-unti nang pumupunta patungo sa assumed evangelicalism ay maaaring mabansagang mapanghusga, sa pinakamaganda, at sa pinakamasama, ay ituring na pananakot mula sa tinatawag na ‘fundamentalist’ fringe. Kaya ang mga nagtutulak ng ganitong mga tanong ay dapat ding maging handang amining maaaring mali o hindi patas ang kanilang panghuhusga. Gayunpaman, kung tunay ngang may ganitong realidad na tinatawag na assumed evangelicalism, makabubuti sa ating lahat na maging handang pag-usapan—nang may pag-ibig at pagpapakumbaba—kung hanggang saan maaaring makita ang mga katangian nito sa ating sarili at sa ating mga institusyon.
Ikalawa, nangangahulugan din itong marami sa mga pagsusuri tungkol sa assumed evangelicalism ay mas tumutukoy sa mga posibleng kahihinatnan kaysa sa mga aktuwal na nangyayari sa kasalukuyan. Isa sa pinakamalalim na alalahaning dulot ng assumed evangelicalism ay generational—kung magpapatuloy tayo sa direksiyong ito, ano ang magiging pananaw o paninindigan ng susunod na henerasyon sa usaping ito? Sa maraming pagkakataon —bagaman hindi sa lahat—ang mga ganitong puna ay kailangang manatiling maingat at pansamantala, upang maiwasan ang hindi kinakailangang pagkakawatak-watak ng evangelicalism at ang paglalagay ng mga hangganan bago pa ito kailanganin talaga. Maaaring ituring ng ilan na walang galang ang ganitong mga puna, ngunit ipinakikita lamang nito ang paniniwalang kailangan pa ring maglagay ng mga hangganan. Hindi natin puwedeng ipagsawalang-bahala ang panlilinlang ng sarili nating mga puso at ng mundong ating ginagalawan. Pareho nilang kayang dahan-dahang baluktutin at paliitin ang biblical gospel.
Kung gayon, kung ang assumed evangelicalism ay isang nakikilalang yugto na maaaring kaharapin ng isang tao, iglesya, o kilusan, ano nga ba ang hitsura nito? Anu-ano ang mga katangian nito? Positibo nating masasagot ang tanong na iyan sa pamamagitan ng dalawang tanong na makatutulong upang malaman kung alin sa tatlong yugtong ito ang pinakamainam na naglalarawan sa ating sarili at sa ating mga ministry.
1. Hanggang saan hinuhubog ng gospel ang ating mga prayoridad sa buhay, at ang vision at strategy ng ating mga iglesya, mga kilusan, at mga institusyon?
Sa Romans 1:1–6, ibinubuod ni Pablo ang gospel na siya namang pinalalawak niya sa kabuuan ng liham. Sinasabi niyang ang gospel ay mula sa Diyos (v. 1); nasa buong Kasulatan (v. 2); tungkol kay Jesus bilang tunay na tao at banal na Hari; nakasentro sa kanyang kamatayan at muling pagkabuhay (vv. 3–4); at humihingi ng tugon ng pananampalataya at pagsunod (v. 5). Ang sentro, o organizing principle, ng gospel ay ito: si Jesu-Cristo ang Panginoon (v. 4b).
Siyempre, hindi ito ang pinakahuli at pinakakumpletong paliwanag tungkol sa gospel. Gayunman, nagbibigay ito ng balangkas ng mga katotohanang dapat manatiling nasa pinakasentro ng ating buhay, ng ating pangangaral, at ng ministeryo ng ating mga iglesya at mga evangelical organization. Kaya ang isang mahalagang spiritual health check laban sa assumed evangelicalism ay balikan ang mga pangunahing katotohanang ito ng gospel at itanong: Unti-unti na ba tayong lumalayo sa mga katotohanang ito upang habulin ang mga bagong programa at initiatives na naiiwanan na ang gospel? O ibinubuhos ba natin ang ating buhay sa paulit-ulit na pamumuhay, pagpapahayag, at muling pagsampalataya sa iisang kuwentong ito ng gospel? Ginagawa ba natin ito araw-araw, na may patuloy na paglago sa ating pagkaunawa, at lalong lumalalim na kagalakan at pasasalamat?
Hayaan mong ilarawan ko pa ito.
Ang Evangelical Church—at ang isang assumed gospel
Isipin mo ang Soundville Evangelical Church sa kabilang kanto. Isa itong tipikal na evangelical church. May Sunday School at youth ministry. May prayer meeting tuwing kalagitnaan ng linggo. Dalawang worship services tuwing Linggo, masiglang pag-awit ng mga himno at contemporary songs, at tatlumpung minutong sermon. Paano natin malalaman kung isa itong iglesyang nagsisimula nang i-assume na lamang ang gospel? Maaaring may hindi bababa sa dalawang palatandaan.
Legalism
Posibleng ipinapangaral naman ang gospel sa iglesya, ngunit hindi naiuugnay ng kongregasyon ang gospel sa sarili nilang buhay. Isa sa mga malinaw na palatandaan ng isang assumed gospel sa isang evangelical church ay kapag iniisip na ang gospel ay para lamang sa mga nasa labas ng iglesya—sa mga hindi pa Kristiyano na paminsan-minsan lamang dumadalo sa worship service. Kapag nililimitahan natin ang gospel sa mga hindi mananampalataya, nagsisimula tayong maghanap ng iba pang paraan upang maging katanggap-tanggap sa Diyos at sa kapwa. Lahat ng mga paraang iyon ay maaaring tawaging legalism. Ito ang kabaligtaran ng gospel of grace. Sa halip na umasa sa ginawa ni Cristo, nagsisikap tayong maging katanggap-tanggap sa Diyos—at pagkatapos ay sa ibang tao—sa pamamagitan ng pagsunod sa mga tuntunin at panlabas na asal. Ang mga iglesyang nasa Reformed o konserbatibong bahagi ng evangelical spectrum ay maaari ring magkaroon ng sarili nilang anyo ng legalism. Halimbawa, nagiging sentro ang mga tanong tulad ng: Ano ang dapat isuot tuwing Linggo? Ilang worship service ang dapat daluhan? Aling salin ng Bibliya o hymn book ang dapat gamitin? Ano ang dapat mangyari sa bawat bahagi ng service? Dapat bang manatili ang mga pew at ang organ? Madalas, ang mga iglesyang ganito ay isang henerasyon na lamang ang layo at tuluyan nang maglalaho—at mula sa pagtanggi sa gospel—dahil nawala na sa kanila ang pagiging sentro nito.
Ngunit sa alinmang iglesya, maaari ring magpakita ang legalism sa mas seryosong paraan. Halimbawa, kapag kailangang laging magmukhang maayos ang lahat at walang problema, o kapag ang pangangaral ay puro pagsaway at pagtatakda ng mga pamantayang imposibleng maabot. Malalaman mong ina-assume na ng pastor ang biyaya ng Diyos sa halip na araw-araw itong maranasan kapag siya ang uri ng taong hindi mo malapitan upang ipagtapat ang iyong moral failures. Kapag nag-ugat ang ganitong legalism, iba’t iba ang nagiging bunga nito sa ating buhay. Nagiging mapagmataas tayo, dahil iniisip nating mas mabuti tayo kaysa sa iba at kahit paano ay nasusunod natin ang ilan sa mga tuntunin. O kaya naman, nabubuhay tayo sa pagkakasala at kawalan ng pag-asa, dahil alam nating sa likod ng mga saradong pinto, madalas naman nating hindi nasusunod ang karamihan sa mga ito. Ang pag-aassume sa gospel ay nangangahulugang iniisip nating sapat ang gospel upang makarating tayo sa langit, ngunit may iba pang kailangang idagdag upang maging mabuting Kristiyano tayo. Sa madaling salita, si Jesus kasama ang iba pang bagay ang inaakala nating tunay na kailangan upang maging matuwid sa harap ng Diyos at ng tao. Ito mismo ang dahilan kung bakit sinaway ni Pablo si Pedro sa Galatians 2:11–21. Ina-assume ni Pedro ang biyaya ng gospel, ngunit sa kaniyang ikinikilos ay para bang sinasabing kailangan ding idagdag ang ilang kaugalian sa pagkain upang maging ganap na katanggap-tanggap sa Diyos.
Ang tanging lunas sa legalism ay ang muling matuklasan ang nakakagulat na hiwaga ng gospel of grace. Sa iglesyang ito, ang tanong na dapat itanong ay: Kailan ang huling pagkakataong bumilis ang tibok ng puso ko dahil muli akong namangha sa kapatawaran ng Diyos sa aking kasalanan habang malinaw na ipinapangaral ang gospel? Sa pagpapaliwanag ng Romans 6:1, ibinahagi ni Dr. Martyn Lloyd-Jones ang mapanuring obserbasyong ito:
Walang mas mabuting sukatan kung ang isang tao nga ba ay tunay na nangangaral ng gospel ng kaligtasan ayon sa Bagong Tipan kaysa rito: may mga taong maaaring hindi ito maunawaan nang tama at isipin na… dahil naligtas ka sa pamamagitan ng biyaya lamang, wala nang halaga ang anumang gawin mo; maaari ka nang magpatuloy sa pagkakasala hangga’t gusto mo sapagkat lalo lamang nitong maihahayag ang kaluwalhatian ng biyaya… Kung ang aking pangangaral at pagpapaliwanag ng gospel ng kaligtasan ay hindi nagbubukas ng posibilidad na ito ay maunawaan sa ganitong paraan, kung gayon, hindi ko ipinapangaral ang Gospel.[4]
Sa madaling salita, kapag tunay nating naunawaan ang gospel, mamamangha tayo sa katotohanang wala tayong maidaragdag at wala rin tayong maibabawas sa nagawa na ng Diyos para sa atin sa Panginoong Jesu-Cristo. Kapag naunawaan ng iglesya na ang gospel na ito ang kailangan nating muling maranasan araw-araw bilang mga Kristiyano, titigil na itong i-assume ang gospel at muli nitong ilalagay ang gospel sa pinakasentro ng bawat aspeto ng buhay ng iglesya.[5]
License
Ang isa pang sintomas ng pag-aassume sa gospel ay ang mismong tinatalakay sa Romans 6:1 at sa quote ni Lloyd-Jones sa itaas—license. Ito ang pag-iisip na dahil napakaganda ng gospel of grace, wala na talagang gaanong halaga kung paano tayo mamumuhay mula ngayon. Ang license ay ang paniniwalang ang gospel ang siyang nag-aayos ng ating relasyon sa Diyos, ngunit dahil dito ay maaari na nating gawin ang kahit ano na gusto natin.
Ang pinakakaraniwang anyo nito ay moral license. Iniisip ng ilan: “Naligtas naman ako sa biyaya, kaya hindi naman talaga papakialaman pa ng Diyos ang aking seksuwal na imoralidad, o ang aking paninirang-puri at pag-iimbot.” Sa Soundville Evangelical Church, maaaring may mga Kristiyanong ganito ang pag-aassume sa Gospel. Hindi nila nakikita ang tunay na epekto ng biyaya kapag ito’y wastong naunawaan. Ang biyaya mismo ang “nagtuturo sa atin na tanggihan ang kasamaan at mga makamundong pagnanasa, at mamuhay nang may pagpipigil sa sarili, katuwiran, at kabanalan sa kasalukuyang panahon” (Tit. 2:12 FSV).
Ngunit may isa pang uri ng license, at ito marahil ang mas malamang na makaapekto sa buong iglesya: practical license. Ang nangyayari rito ay ina-assume na totoo at mahalaga ang gospel, ngunit ang aktuwal na buhay at gawain ng iglesya ay wala nang gaanong kaugnayan sa nilalaman at balangkas ng gospel. Halimbawa, ang isang iglesyang ganito ay unti-unting magkakaroon ng baluktot na pagtingin sa espirituwalidad. Pamilyar tayo sa kasalukuyang pagkahumaling ng lipunan sa “spirituality,” kung saan ang salita ay tumutukoy sa anumang paraang pipiliin mong makipag-ugnayan sa siyang maituturing na banal—siya man ay he, she, it, o maging ang iyong sarili. Ngunit hindi tayo ganoon kaalerto sa mga baluktot na anyo ng espirituwalidad na maaaring umusbong mismo sa loob ng evangelical church. Sinasabi ng gospel na nakakalapit tayo sa Diyos “sa pamamagitan ng dugo ni Jesus, sa bago at buhay na daan na binuksan niya para sa atin sa pamamagitan ng tabing, samakatuwid ay ng kanyang laman” (Heb. 10:19–20 FSV).
Ngunit isinasabuhay natin ang practical license kapag iniisip nating ang pag-awit, ang “worship,” o iba pang bagay ang tunay na naglalapit sa atin sa Diyos—maging ito man ay relihiyosong sining, kahanga-hangang tanawin, o maging ang mismong gusali ng iglesya. Ang totoo, hindi tayo mas malapit sa Diyos kapag nakaupo tayo sa loob ng simbahan kaysa kapag nasa labas tayo. Minsan, may narinig akong conference speaker na nagsabing dapat matuto ang mga evangelical churches mula sa iba pang tradisyong Kristiyano at palalimin ang kanilang espirituwalidad sa pamamagitan ng pag-angkin sa pinakamabubuting bahagi ng Roman Catholicism, Anglo-Catholicism, Eastern Orthodoxy, at iba pa. Malalim ang pagkakamali ng ganitong pananaw. Ina-assume nito na totoo ang gospel, ngunit ipinapalagay ring may iba pa tayong paraan upang makalapit sa Diyos. Iyan ay practical license.
Sa likod nito ay ang tendency na i-assume ang gospel sa pamamagitan ng pagbibigay ng labis na halaga sa personal na karanasan. Kapag nangyayari ito, ang iglesya ay unti-unting nahuhubog ng isang personalized approach sa buhay Kristiyano. Kumikilos na lamang ang mga Kristiyano batay sa inaakala nilang personal na sinasabi ng Diyos sa kanila. Ang resulta nito ay nagmumukhang hindi na kasinghalaga o kasing napapanahon ang biblical gospel kumpara sa pinakahuling “salita ng Panginoon.” Ang banayad na paglihis na ito tungo sa “personalized truth” ay nagbubunga ng sari-saring pagbaluktot. Nakikilala lamang ang Diyos ayon sa lawak ng ating personal na karanasan sa kanya. Nakikipag-ugnayan tayo sa Diyos batay lamang sa kung ano ang personal na nakatutulong sa atin. At bagama’t nananatili tayong naniniwala sa tamang mga bagay, nagdadalawang-isip tayong sabihing mali ang kabaligtaran ng mga ito.
Hindi ito isang maliit o hindi mahalagang usapin. Isang henerasyon lamang ang kailangan upang ang practical license ay makapagtatag ng isang baluktot na pag-unawa sa buhay Kristiyano bilang siyang tanggap na pamantayan. Ang lunas sa ganitong pag-aassume sa gospel ay ang mas malalim na pagbubulay-bulay sa nilalaman ng gospel at ang pagtatanong kung ito nga ba ang tunay na bumubuo sa buhay ng ating iglesya. Ang atin bang espirituwalidad ay isang gospel spirituality—hinuhubog ng Bibliya, ng krus, at ni Cristo bilang Tagapagligtas at Panginoon? Ang atin bang karanasan ay isang gospel experience—na minamarkahan ng patuloy na pagkilala sa ating kasalanan at sa lalong lumalalim na karanasan ng biyaya ng Diyos sa ating buhay?
Dinadala tayo nito sa ikalawa nating tanong.
2. Hanggang saan hinuhubog ng mga pangunahing katangian ng evangelicalism ang ating mga prayoridad sa buhay, at ang vision at strategy ng ating mga iglesya, mga kilusan, at mga institusyon?
Itinuturo tayo ng biblikal na gospel tungo sa isang evangelical understanding sa Kristiyanismo. Ito ay isang teolohiyang nagsisimula sa gospel at doon itinatayo ang lahat ng iba pang paniniwala.
Halimbawa, ang mensahe tungkol sa isang Diyos na nagsasalita ng katotohanan at naghahayag ng mabuting balita sa Kasulatan ay humahantong sa paniniwala na ang nakasulat na Salita ng Diyos ay may awtoridad at mapagkakatiwalaan. Ang misyon ng Ama sa pagsusugo sa Anak, at ang kusang-loob na pagsunod ng Anak sa Ama—na umabot sa kasukdulan sa kamatayan ng Anak—ay nagtuturo naman sa atin na ang krus ang sentro ng biblikal na Kristiyanismo. At marami pang iba.
Ibig sabihin, ang awtoridad ng Bibliya, ang pagiging sentro ng krus, at ang pagiging nakasentro kay Cristo sa buhay at doktrina ay hindi lamang mga karagdagang paniniwala. Mga kinakailangang implikasyon ng gospel ang mga ito. Hindi natin maaaring sabihin na tayo ay mga gospel people kung hindi rin tayo mga Bible people, mga taong nakasentro sa krus, mga taong nakatuon sa conversion, at mga taong nakakakilala at sumasamba kay Cristo. Kaya isang mahalagang paraan upang suriin ang ating evangelicalism ay itanong kung hanggang saan nga ba hinuhubog ng mga katotohanang ito ang ating mga prayoridad sa buhay at ang vision at strategy ng ating mga iglesya, mga kilusan, at mga institusyon.
Muli, hayaan mong ilarawan ko ito sa dalawang magkaibang larangan, gamit ang dalawa sa mga pangunahing katangian ng evangelicalism—ang awtoridad ng Bibliya at ang krus.
Evangelical study of theology—and assumed biblical authority
Sa aklat na Letters Along the Way: A Novel of the Christian Life, sumulat ang nakatatandang iskolar na si Professor Paul Woodson sa batang si Timothy Journeyman, na noo’y kasisimula pa lamang sa pag-aaral ng teolohiya:
Malaki ang pagdududa ko kung matalinong hangarin ng mga evangelical ang maging kagalang-galang sa akademya (academic respectability). Ang kailangan natin ay maging responsable sa akademya (academic responsibility). Magkaibang-magkaiba ang dalawang ito. Kapag ginawang pangunahing mithiin ang akademikong pagkilala, para na rin nating inimbitahan ang teolohikal at espirituwal na kompromiso.[6]
Magkaiba ang pananaw ng academic respectability at academic responsibility pagdating sa usapin ng awtoridad ng Bibliya. Karaniwang ina-assume lamang ng una na totoo at may awtoridad ang Bibliya, ngunit alam nitong ang hayagang pagsasabi nito sa akademya ay kadalasang magbubunga ng paghamak at panlilibak. Isa sa mga praktikal na bunga nito ay nagsisimulang pag-aralan ng mga evangelical ang Kasulatan gamit lamang ang mga kinikilalang kritikal na pamamaraan, habang tahimik na ina-assume na ang Bibliya ay produkto rin ng isip ng Diyos at samakatuwid ay may awtoridad. Ngunit ang nagiging resulta nito ay isang tahasang hindi-teolohikal na approach sa Bibliya, kung saan ang Kasulatan ay unti-unting napapasailalim sa bawat bagong kritikal na teoryang umuusbong. Sa katunayan, ang banal at makataong katangian ng Kasulatan ay hindi maaaring paghiwalayin. Inihaharap nito ang sarili bilang “mga salita mismo ng Diyos” (Rom. 3:2; Acts 7:38). Dahil dito, anumang pag-aaral sa mga salitang iyon—gaano man ito kasusing sinusuri gamit ang mga akademikong pamamaraan—ay kailangang magsimula sa teolohikal na paniniwalang iyon.
Sa kabilang banda, kinikilala ng academic responsibility na ito ang ating panimulang paninindigan bilang mga evangelical. Alam nitong hindi ito ang panimulang paniniwala ng mas malawak na mundo ng akademya. Ang pagiging responsable sa akademya ay nangangahulugang magsisikap ang isang mag-aaral nang buong husay. Titimbangin niya ang iba’t ibang pananaw, mag-iisip nang bukás at malikhain, at magbabasa nang malawak. Ngunit higit sa lahat, paghaharian siya ng hangaring manatiling tapat sa Bibliya, hindi sa akademya.
Marami itong implikasyon. Una, sa personal na antas, habang nag-aaral tayo ng teolohiya sa isang akademyang higit na sekular sa kasalukuyan, kailangan nating magpasya kung ano ang higit nating pahahalagahan: ang intelektuwal na karangalan at matataas na marka, o ang pribilehiyong magpasakop sa Kasulatan at hayaang ito ang humubog sa atin. Siyempre, may mga pagkakataong maaaring magsabay ang mahusay na akademikong pagganap at katapatan sa Bibliya. Ngunit sa maraming lugar, hindi ganoon ang sitwasyon. Gayunman, mas banayad ang tunay na panganib kaysa sa simpleng pagpili sa pagitan ng kompromiso at respeto. Ang tunay na tukso ay ang simpleng pag-aassume sa awtoridad ng Bibliya, habang ibinubuhos ang ating akademikong lakas sa iba pang mga usaping mas katanggap-tanggap sa akademya. Ngunit kung patuloy nating sisikaping ipahayag at ipagtanggol ang awtoridad ng Bibliya, mapipilitan tayong mag-aral sa paraang kritikal din sa mga umiiral na batayan at pamantayan ng teolohiya. Kaya sa bawat essay at bawat pagsusulit, dapat nating itanong: Ang isinusulat ko ba ay naaayon sa aking paniniwalang ang mga salita ng Kasulatan ay mga salita mismo ng Diyos? Paano nakikita ang paniniwalang iyon sa aking akademikong gawain? At higit sa lahat, paano ito nakikita sa aking pamumuhay?
Ikalawa, para sa mga institusyon gaya ng isang evangelical theological college, kailangang aktibong ipaglaban ang awtoridad ng Bibliya at magtalaga ng mga guro na hindi lamang naniniwala rito, kundi nagagalak dito, nakararanas ng kalayaan dahil dito, at sabik na ituro ito upang makapaghubog ng mga mag-aaral na nanaising mamuhay ayon dito. Sasabihin ko pa nga na sa isang evangelical theological college, ang matatag na paninindigan sa awtoridad ng Bibliya ay dapat mas mataas sa listahan ng mga kinakailangang katangian ng isang guro kaysa sa kanyang mga academic qualification—bagaman napakahalaga rin ng mga ito. Siyempre, sa ganitong uri ng paaralan, hindi naman hayagang ipapalit ang academic credential sa katapatan sa Kasulatan. Ngunit kapag ang katapatang iyon ay ina-assume na lamang sa halip na malinaw na ipinapahayag at ipinagtatanggol, unti-unting nahahayag kung ano talaga ang higit na pinahahalagahan ng institusyon. At dito dapat itanong ang generational question: Gaano pa katagal bago dumating ang panahong hindi na kailangan kahit i-assume man lang ang awtoridad ng Bibliya?[A2]
Evangelical Movements—and the assumed cross
Kamakailan ay nagbasa ako ng magasin ng isang maimpluwensiyang Christian charitable organization. Inilarawan nito ang sarili bilang isang evangelical Christian movement. Pagkatapos kong basahin ang buong magasin, napansin kong ang salitang pinakamadalas kong nakita ay “katarungan.” Paulit-ulit itong inilapat sa iba’t ibang krisis panlipunan, pampulitika, at pang-ekonomiya, gayundin sa tunay at mahalagang pangangailangang kumilos upang tugunan ang mga ito. Ngunit malinaw ring ang salitang “katarungan” ay ginagamit halos eksklusibo sa diwa ng Lumang Tipan—at maging doon, sa isang panig lamang nito. Ang buong focus ay nasa usaping panlipunan.
Sa ganitong uri ng publication, ang naisasantabi ay ang development ng temang ito sa kabuuan ng Kasulatan hanggang sa marating nito ang sukdulan nito sa krus ni Cristo. Ang natatakpan ay ang katotohanang lalamunin ng katarungan ng Diyos ang inaaping refugee sa isang barung-barong gayundin ang privileged westerner na agad na tinatamasa ang lahat ng kanyang karapatang pantao, o ang tiwaling diktador na siyang sanhi ng krisis ng mga refugee. Ipinakikita ng kuwento ng buong Bibliya na ang krus ang natatanging lugar kung saan ganap na ipinamalas ng Diyos ang kanyang katarungan. Gaya ng sinabi ng isang manunulat, “Ang tinamo natin sa Golgota ay hindi simpatiya kundi kaligtasan mula sa hatol.”[7]
Ayaw kong ma-misunderstood dito. Hindi ko sinasabing hindi naniniwala ang ganitong mga organisasyon sa aking sinabi tungkol sa krus. Walang duda na malinaw na nakasaad ang ganap na evangelical belief sa kanilang Doctrinal Basis o Statement of Faith. Ngunit kapag ang katotohanang ito ay ina-assume na lamang sa halip na malinaw at paulit-ulit na ipinapahayag, at hinahayaang humubog sa paraan ng pakikibahagi ng kilusan sa mga usaping panlipunan, napakalaki ng posibilidad na ang susunod na henerasyon ay tumanggi sa isang katotohanang hindi naman nila kailanman tunay na naunawaan. Mahalagang itanong paminsan-minsan kung ano ba talaga ang papel ng Doctrinal Basis o Statement of Faith sa buhay ng ating mga kilusan. Unti-unti na ba itong nagiging isang certificate lamang ng pagiging orthodox? Isang bandilang inilalabas kapag kailangan? Isang dokumentong nagpapatunay na tayo ay “sound” at kabilang sa tamang grupo?
Sa pinakatanggap-tanggap na anyo nito, ipinakikilala ang Doctrinal Basis sa mahahalagang bahagi ng taunang kalendaryo o muling inililimbag paminsan-minsan sa lahat ng tamang publikasyon. Ngunit kung pagkatapos nito ay halos wala na itong impluwensiya sa araw-araw na patakaran at gawain ng ating kilusan, nagsisimula na itong gumanap bilang isang hangganan lamang. Ang katotohanang ipinapahayag nito ay ina-assume na lamang sa halip na pahalagahan at ipangaral. At bumabalik lamang tayo rito kapag kailangan nating patunayan ang ating pagiging orthodox. Ang paradox nito ay ito mismo ang nagbibigay ng bigat sa puna ng postmodernism na ang mga kilusang gaya ng evangelicalism ay umiikot lamang sa usapin ng kapangyarihan. Kapag ginagamit lamang natin ang ating Doctrinal Basis upang ipakitang tayo ay nasa loob ng tamang hangganan, para na rin nating pinatutunayan ang kanilang sinasabi.
Ngunit mas mahirap panatilihin ang ganitong puna kapag malinaw na nakikitang ang Doctrinal Basis ang pinagmumulan ng ating kagalakan, ng ating pagpapakumbaba, ng ating pag-ibig, at ng ating motibasyon sa ministry. Kaya dapat lagi nating itanong sa ating sarili: Nakikita ba natin ang mga katotohanang ito ng teolohiya bilang pinagmumulan ng kalayaan at kagalakan? O nagsisimula na ba silang magmukhang makitid at bahagyang nakasasakal? Makikita ba ang mga katotohanang ito sa paraan ng pagbuo natin ng ating ministry, sa mga conference na ating inoorganisa, sa mga partnership na ating binubuo, sa mga paksang ating ipinapangaral, at sa mga aklat na ating isinusulat? Ang mga tanong na gaya nito ang tumutulong upang manatiling buháy ang mga katotohanang ito—at hindi lamang ina-assume.
Konklusyon
Magkakaugnay ang lahat ng mga halimbawa at paglalarawang ginamit ko sa article na ito. Ang isang evangelical church ay maaari ring matuksong i-assume na lamang ang krus. Ang isang evangelical theology student ay laging haharap sa tukso na i-assume ang gospel at mamuhay sa legalism o licens. At ang isang evangelical movement ay maaari ring matuksong i-assume ang awtoridad ng Bibliya, o patakbuhin sa diwa ng legalism o practical license. Kung may katotohanan ang argumento ng article na ito, makabubuting pag-isipan natin kung ano ang magiging hitsura ng mga magkakapatong na panganib na ito sa bawat isa sa mga larangang nabanggit.
Ngunit sa lahat ng ito, mahalagang maunawaan na ang mga tuksong kinakaharap natin ay kadalasang napakahirap mapansin. May mga talambuhay at kasaysayan ng mga evangelical na nagbibigay ng impresyon na ang mahihirap na desisyon ay ginagawa lamang kapag dumating na ang isang malinaw na sandali ng pagpapasya—isang pagkakataong kailangang pumili sa pagitan ng katotohanan at kamalian.
Ngunit sa totoong buhay, ang ganitong mga sandali ay bunga ng maliliit na pagpapasyang ginagawa araw-araw, unti-unti, sa paglipas ng panahon. Sa bawat araw, pinipili natin kung i-aassume na lamang ba natin ang mga natatanging katangian ng evangelicalism, o patuloy natin itong malinaw na ipahahayag at isasabuhay. Bilang mga indibidwal, araw-araw tayong nahaharap sa pagpili kung magpapasakop tayo sa Bibliya lamang, tatakbo sa krus lamang, at titingin kay Cristo lamang—o kung unti-unti nating ililihis ang ating paningin sa ibang mga bagay.
Kapag nagsimula na lamang nating i-assume ang mga katotohanang ito, nagsisimula na rin tayong tumigil sa “pamumuhay nang naaayon sa katotohanan ng gospel” (Gal. 2:14). Mapanganib na ang magiging bunga nito sa ating sariling buhay. Ngunit para sa susunod na henerasyon, maaari itong mauwi sa isang trahedya.
[1] D.A. Carson, The Primacy of Expository Preaching (Tape 1). Address given at Bethlehem Conference for Pastors, 1995.
[2] Norman P. Grubb, Once Caught, No Escape, 56. Quoted in John Stott, The Cross of Christ (IVP, 1986) 8.
[3] See Risto Lehtonen, Story of a Storm (Grand Rapids: Eerdmans, 1998).
[4] D. Martyn Lloyd-Jones, Romans: Exposition of Chapter 6. The New Man (London: Banner of Truth, 1972), 8.
[5] For more on grace in the Christian life see Dominic Smart — Legalism and its Antidotes on www.beginningwithmoses.org
[6] D.A. Carson and J.D. Woodbridge, Letters Along the Way: A Novel of the Christian Life (Illinois: Crossway, 1993), 174.
[7] Donald Macloed, The Person of Christ (IVP, 1998), 178. This article first appeared in the RTSF Newsletter ‘From Athens to Jerusalem’, Vol 3, Issue 4, Autumn 2002 and is used here with permission.
