When Pastors are Suffering

[Note: This is part 1 of the message I gave during ABCCOP’s July 24 and 31 Webinar. Part 2 here.]

Masaya ako sa pagkakataong ito na ituro sa inyo ang salita ng Diyos. Bukod sa pagpapastor sa Baliwag Bible Christian Church, masaya rin ako na maging kasangkapan ng Panginoon para makatulong sa komunidad ng mga pastors and church leaders sa ABCCOP. Salamat din sa Panginoon sa pagkakataon na makapagsanay ng iba pang mga pastor at magpapastor maging sa mga non-ABCCOP churches. At the same time, I feel humbled kasi marami sa inyo ang higit na mas experienced sa pastoral ministry kesa sa akin at makukuntento ako kung isa rin ako sa mga participants ngayon. Tulad ninyo, I also face challenges sa pagpapastor ng mga tupa na ipinagkatiwala sa akin ng Diyos—kasama ang iba pang elders ng church. Sino ba namang pastor ang walang kinakaharap na challenges, lalo pa ngayon. Our church members—mga kapatid natin sa Panginoon ‘yan—they were suffering. Normal naman ang sufferings. Pero mas matindi lang ngayong panahon ng pandemic.

Paano natin sila pagpapastoran sa mga panahong gaya nito? Hopefully meron na tayong mga ilang sagot sa tanong na ‘yan, kasi matagal-tagal na rin ito at mukhang hindi pa natin nasisilayan kung kelan ba ito matatapos. Sana malapit na pero di natin alam.

Challenging ang mga online ministries. Marami sa atin hindi naman sanay sa Facebook Live, video recording, editing, livestreaming. Bukod dun, challenging ang ibang paraan pa ng pagpapastor tulad ng text, tawag, at sulat. Hindi natin pag-uusapan ang mga specific na bagay na gagawin n’yo. Sa susunod na session pag-uusapan natin ang mga principles from the Word of God na kailangan natin para matiyak na naka-anchor ang ministry natin—nakakapit nang matibay sa Salita ng Diyos at hindi basta-basta matatangay ng unos ng mga paghihirap sa panahon ngayon. And I pray that the Lord will give you wisdom kung paano i-apply ang mga prinsipyong ito sa inyong unique ministry context.

Pero bago yun, I invite you sa first session na ‘to he honest with ourselves, with each other, with our church and especially with God. If our members are suffering, tayo rin. Di naman tayo exempted. Hindi lang tayo leader, member din tayo ng church. Hindi lang tayo pastor, isa rin tayo sa mga tupa. Dumaraan din tayo sa mga financial struggles. Hindi tayo nawalan ng trabaho tulad ng iba, nadagdagan pa nga, pero baka ang ilan sa inyo ay nabawasan ang support na galing church. O baka feeling mo inadequate ka para makasabay sa tinatawag nilang “new normal” of doing ministry. Hindi ka naman kasing-“techie” ng ibang pastor. O wala naman kayong resources to do online ministry. O baka you feel discouraged ngayon kasi ginawa mo na ang lahat ng magagawa mo, pagod ka na, pero negatibo pa rin ang mga salitang naririnig mo, o di mo makita ang effort ng ibang leaders and members ng church na tumulong sa ‘yo. O baka bumalik na naman ang struggles mo sa kasalanan, at lalong tumindi ang mga temptations na kinakaharap mo ngayon. O you just feel sad and weak, at di mo naman maipaliwanag exactly kung bakit.

Hindi ka nag-iisa. Pare-pareho tayong mga pastors na suffering shepherds din. In this webinar, I will address pastors/elders specifically. Pero kung di ka naman pastor, you will also benefit siyempre. Hopefully makatulong ito para maimprove ang relasyon mo sa mga pastor sa church n’yo, at makatulong din naman to encourage you and equip you as you lead the people God has entrusted to you—anumang ministry role ang ginagampanan mo ngayon.

Introduction to Habakkuk

To encourage you and to equip you. ‘Yang dalawang major purposes ng two session natin ay inaasahan ko at prayer ko na mangyari sa pamamagitan ng pagtunghay natin sa aklat ni propeta Habakkuk. Naging malaking tulong sa akin at sa church namin ang Habakkuk noong April para ihanda ang church na harapin ang mahabang lockdown/quarantine period dahil sa coronavirus pandemic. Pinag-aralan namin ito in 10 parts— 4 sermons every Sunday plus 6 Bible study session during the week. Available lahat ito sa website ng Treasuring Christ PH[1] at meron na ring printed book[2]  at libreng ebook sa lahat ng participants ng webinar.

Naka-ministry leave kasi ako for personal reasons bago mag-lockdown. Dapat hanggang end of May pa. Pero napaikli dahil sa sitwasyon. Sa pinagdadaanan ng church at sa pinagdadaanan naming mag-asawa, naging malaking tulong ito. Alam ng church na their pastor was suffering, but at the same time shepherding our church members who are also suffering. So we received mutual encouragement from the Lord during that journey.

Ganito rin naman ang setting sa panahon ni Habakkuk. Oo nga’t personally may sufferings siya, pero di man niya direktang binabanggit, siyempre apektado din siya ng nangyayari nun sa Judah. Wala na noon ang northern kingdom of Israel dahil nilusob na ng Assyria, bilang parusa sa unfaithfulness nila sa covenant. Judah was no better. Unfaithful din karamihan ng mga kings nila. Pati mga priests corrupt. Yung mga tao, sumasamba sa mga idols. Oo nga’t iniligtas sila ng Diyos laban sa Assyria, pero di na sila pagbibigyan ng Diyos laban sa Babylon.

How can Habakkuk be comfortable sa ganitong klaseng society? Walang pandemic, pero laganap din naman ang mas malalang virus. Kasalanan. Karahasan. Kasakiman.

Bilang isang propeta, ang inirereklamo ni Habakkuk ay hindi lang personal sufferings niya, but the sufferings of God’s people. Nadarama niya ang sakit nila. Ganyan din naman tayong mga pastor, inaalala ang mga miyembro na matagal na nating di nakikita nang mukhaan. Paano na kaya sila? Ano na kaya ang nangyari sa kanila? Yes, we are still preaching. Pero hindi lang naman prophetic ang role natin. Priestly din.

Tulad ni Habakkuk. Hindi siya priest officially. Pero kakaiba itong book ng Habakkuk sa ibang prophetic literature. Karaniwan kasi direct na mensahe ng Diyos sa mga tao, yun ang function ng prophet. Pero itong prayers ni Habakkuk sa Diyos, dala-dala niya ang hinaing ng mga kababayan niya, like a priest representing the people to God.

May pagkakaiba ang sitwasyon nila noon sa sitwasyon natin ngayon. Pero may parehong damdamin sila na tulad din natin sa pagharap sa mga paghihirap ngayon. Ano ba itong nangyayari na ‘to? Bakit kasama sa plano ng Diyos para sa kanyang mga anak ang mga ganitong paghihirap? We want to make sense of suffering today— personal man ‘yan, or on a national or global scale.

The Message of Habakkuk

Ipinahahatid sa atin ng Diyos ang mensahe niya sa aklat ng Habakkuk sa iba’t ibang anyo o genre. Oo nga’t may prophetic genre tulad ng “woes or oracles of judgment” (Hab. 2:6–20). Pero bukod dun, merong prayers of lament, pag-iyak, pagdaing, pagrereklamo sa Diyos (1:2–4, 12–17). Merong direct revelation from God (1:5–11; 2:2–20). Merong dialogue sa pagitan ng propeta at ng Diyos. Merong expression or confession of faith/trust in God (2:1; 3:16–19). Merong hymn or song of praise (3:1–20). Lahat ito ay bumubuo sa salita ng Diyos para sa Judah, at para sa atin din ngayon because of Jesus. This book is “an oracle” (1:1)— a burden (KJV), a weighty word from God. So we listen. Kaya pinag-aaralan nating mabuti.

Alam na natin ang konteksto, mahalaga ‘yan sa pag-aaral. Dapat tingnan din natin ang structure ng book. Sa 1:2–4, mababasa natin ang unang complaint ni Habakkuk. Dumaing siya sa Panginoon, “How long, O Lord?” Pakiramdam niya di sumasagot ang Diyos sa panalangin nila ng paghingi ng tulong sa kanya. Parang walang ginagawa ang Diyos sa mga nangyayaring kasamaan sa Judah.

Sinagot naman ito ng Panginoon sa 1:5–11. Sinabi niya, “Tingnan mo, may ginagawa ako.” At ang ginagawa ng Diyos ay hindi lang may kinalaman sa Judah, kundi sa buong mundo. Hindi nga lang magiging katanggap-tanggap kay Habakkuk na Babylonians (Chaldeans)—masama, marahas, mayabang—ang gagamitin ng Diyos para parusahan at disiplinahin ang Judah.

Ganun nga ang naging reaksyon ni Habakkuk sa second complaint niya sa 1:12–17, “Di ba’t banal at matuwid at makatarungan ka? Bakit isang bansa na mas masama, mas marahas, mas mayabang pa sa amin ang gagamitin mo?” Hindi itinuring ng Diyos na paglapastangan sa kanya ang mga salitang binitiwan ni Habakkuk. Tinanggap ito ng Diyos. Mahaba ang pasensya ng Diyos, malaki ang awa niya sa atin in our struggles to understand his ways in times of sufferings.

May complaints and struggles and tensions sa heart ni Habakkuk. Pero nanatili ang pananampalataya niya sa Panginoon. Kaya sinabi niya sa 2:1, “Maghihintay ako, titingnan ko kung paano sasagot ang Diyos sa akin, at kung ano naman ang isasagot ko sa kanya.”

Sumagot nga ang Diyos. Sabi niya sa 2:2–4, “Hintayin mo ang gagawin ko. Maaaring matagalan ang katuparan nito, pero siguradong mangyayari. The righteous shall live by faith.” Na tatlong beses ginamit sa New Testament (Romans 1:17, Galatians 3:11, Hebrews 10:38) para turuan tayo na hindi lang sa simula sumampalataya sa Diyos at sa mga pangako niya na nagkaroon ng katuparan kay Cristo kundi patuloy na magtiwala hanggang sa dulo maging sa gitna ng mga struggles natin sa matinding sufferings sa buhay Cristiano.

Sinabi din ng Diyos sa 2:5­–11 na paparusahan niya ang Babylon, at hindi niya papalampasin ang kasalanan nila. Ang hustisya at pagliligtas ng Diyos ay nagtagpo sa krus ni Cristo nang akuin niya ang kasalanan ng tao. This is the message of the gospel that we proclaim. And we look forward to that they when “the earth will be filled with the knowledge of the glory of the Lord as the waters cover the sea” (2:14). In light of the Lord’s holiness, righteousness and justice, “let all the earth keep silence before him” (2:20).

Malaki ang ginagawa ng Diyos. Hindi lang tungkol sa mga problemang dinaranas mo ngayon, kundi para isakatuparan ang plano niya sa buong mundo. Sa laki ng ginagawa ng Diyos, marami dito ay lingid sa kaalaman natin, marami rin ang di natin lubos na mauunawaan. May mga panahong it is wise na tumahimik na lang muna tayo. Pakinggan siya. Hintayin at pagmasdan ang pagkilos niya. And stand in awe of the God of our salvation.

Pero may panahon din na magsalita, to express our faith, lalo na sa Diyos sa panalangin. At ito ang closing prayer and song ni Habakkuk sa chapter 3. Sinabi niya, “Nanginginig ako sa takot nang mabalitaan ko ang gawa n’yo, Panginoon. Tulad ng ginawa n’yo dati, gawin ulit ninyo ngayon. In wrath remember mercy” (3:2). Inalala niya ang kapangyarihan ng Diyos na iligtas sila during the time of Moses sa Exodus, during the times na nakikipaglaban sila sa mga bansang kaaway nila. “You went out for the salvation of your people, for the salvation of your anointed” (3:13). Merong Diyos na “all out” para sa ikabubuti ng kanyang mga anak. Pinanghawakan niya yun. Sinabi niyang tahimik siyang maghihintay sa gagawin ng Diyos laban sa sinumang sasakop sa kanila (3:16).

Then he closes his prayer with a beautiful expression of faith in vv. 17–19. Madalas nating maririnig sa mga panahon ngayon, pero it will only make sense kung alam natin ang struggles na pinagdaanan ni Habakkuk mula 1:1 hanggang 3:16. Anuman ang nangyayari, kung mas lumala man ang mangyayari, masabi rin sana natin tulad ni Habakkuk, “Yet I will rejoice in the Lord; I will take joy in the God of my salvation. God, the Lord, is my strength” (3:18–19).

Itong maikling aklat ng Habakkuk (three chapters lang!) ay malinaw na nagtuturo sa atin na sa panahong tayong mga anak ng Diyos ay dumaraing sa mga hirap na nararanasan natin sa buhay natin at namamasdan natin sa paligid natin, though we are struggling sa faith natin sa Panginoon, pero nananatiling ang Diyos ay sumasagot at gumagawa (in his sovereign wisdom) para tuparin ang kanyang mga redemptive purposes—para sa ikatatanyag ng kanyang pangalan sa buong mundo, para sa ikatitibay ng pananampalataya natin sa kanya, at para maranasan natin ang kagalakang hindi matitinag ng anumang nangyayari at mangyayari sa mundo.                                    

Encouragement for the Suffering Pastor

So, brother pastor, merong encouragement sa ‘yo dito ang salita ng Diyos anuman ang dinaranas mo ngayon. Siguro ang dinaraing mo sa Diyos ay may kinalaman sa…

Unanswered Prayers. Pray ka nang pray, ang haba-haba mo nang magpray pero parang walang response sila Lord. Parang yung friend mo na paulit-ulit mo pinapadalan ng message sa Messenger, pero no reply, wala man lang thumbs up o emojis o “ok” man lang. “Seen zone” kumbaga, nakita mong nakita nila ang message pero no reply pa rin. Pero ang Diyos sumasagot, nagsasalita siya, hindi siya tahimik lang. Kay Habakkuk, mabilis ang sagot. Kay Job, medyo matagal. Pero sumasagot siya. He speaks to us through his written Word sa Bibliya na ipinapaunawa ng Holy Spirit sa atin (2 Tim. 3:16–17; 1 Cor. 2:12). At sabi ng Hebrews, “In this last days, he has spoken to us through his Son” (Heb. 1:2). Read his Word, look to Jesus, maririnig natin ang sagot ni Lord.

Prevailing Injustice. May sinasabi si Lord, pero parang wala siyang ginagawa sa mga injustices sa panahon ngayon. Maybe personal attack sa ‘yo. Ginawa mo na ang lahat, pero kritisismo pa rin ang natatanggap mo. O siguro yung mga injustices sa lipunan. Di patas na pagtrato sa mga mahihirap. O pamamayani ng mga mayayaman at nasa kapangyarihan sa gobyerno na walang ibang inatupag kundi pansariling interes. Ang sagot ng Diyos kay Habakkuk ay ito—may gagawin siya eventually para parusahan ang Babylon at lahat ng wicked oppressors sa panahon natin ngayon. At ang hustisyang ito ay inako ni Jesus sa krus para sa lahat ng magsisisi at sasampalataya sa kanya. For those who will continue in their unrepentant ways, darating ang araw ng paghuhukom sa kanila. Lahat ng mali na nakikita natin ngayon ay itatama ng Diyos. Pero tulad ni Habakkuk, we must learn to wait. Pwedeng matagal pa bago mangyari, but it will surely come.

Restlessness. Nakakapagod nga lang ang maghintay. Physically and emotionally, siguro pagod na pagod ka na ngayon. Sa halip na makapagpahinga, parang mas dumami pa ang dapat mong gawin ngayon, mas bumigat pa ang mga iniintindi mo ngayon. Mas napapagod tayo kung nandun pa rin yung desires natin to be in control. One thing na ipinagsisigawan ng pandemic na ‘to ay: “You are not in control!” Anumang daing mo, anumang bigat na nararamdaman mo, anumang reklamo mo, sabihin mo sa Diyos. Tatanggapin niya ‘yan. Itago mo man, alam naman niya ‘yan. When we pray, we release control to God. Siya naman ang mayhawak ng lahat. Relax, fellow pastor, hawak niya ang lahat. Faith is not just about believing in the message of the gospel but learning to rely and rest in God day by day.

Spiritual dryness. Napagod ka nang magpray. Sa simula ng lockdown, na-enjoy mo ang mahabang prayer time at intimate communion with God and his Word. Pero nung tumagal na, nagsawa ka na, bored ka na, parang wala rin namang nangyayari sa akala mo. Nagpepray ka online, nagpipreach ka online, nagbabasa ka ng Bible kasi kailangang magprepare ng sermons. Pero your heart is not engaged. Sabi mo, “What’s the point of praying if God doesn’t seem to answer? What’s the point of Bible reading, when God seems to be silent?”

Naramdaman din naman ‘yan ni Habakkuk. Pero sa halip na lumayo sa Diyos, tumakbo siya palapit sa Diyos. Hindi niya itinago ang nararamdaman niya. Tayo pa namang mga pastor, mahilig tayong magpanggap na okay lang tayo kahit hindi naman okay. Pero ang Panginoong Jesus nga sinabi rin sa mga disciples niya na halos mamatay na siya sa tindi ng kalungkutan niya (Matt. 26:36–39). Pwede mong sabihin sa iba na hindi ka okay, sa asawa mo, sa kaibigan mong pastor din, lalo naman sa Diyos. In public, edited ang words natin. Pero in real prayer, kahit unedited yan (at mas magandang unedited) tatanggapin ni Lord ‘yan. Alam naman niya ‘yan. And when feel weak, at inamin mong mahina ka, the Lord is and will be your strength.

Theological tensions. Baka yung crisis of faith mo ngayon ay nagkukuwestiyon sa karakter ng Diyos. Banal siya, makatarungan, matuwid. Pero sa mga nangyayari ngayon parang hindi. Let Habakkuk assure you, hindi nagbabago ang karakter ng Diyos. Lumala man ang sitwasyon natin ngayon, nananatiling mabuti, matuwid at banal ang Diyos.

Financial troubles. Ah, baka ‘yan ang lumalala at nagdududa ka na sa kabutihan ng Diyos o sa kapangyarihan niya to provide for the needs of your family. Baka nagiging bitter ka na rin sa church na hindi man lang kayo inaalala. Baka malaki ang natapyas sa support mo, o baka nawala na rin. Magandang pagtulungan natin ‘yan. But I cannot promise you na meron kang matatanggap na ayuda sa ABCCOP. Pero sapat ang salita ng Diyos na ipaalala sa ‘yo na sa gitna ng mga “kakulangan” na nararanasan mo ngayon mararanasan mo ang kagalakang di matitinag ng sitwasyon dahil ito ay naka-angkla kay Cristo.

Deep sadness and overwhelming weakness. Hindi man financial ang problema mo, pero baka parang nararamdaman mo ang matinding kalungkutan, at pinanghihinaan ka ng loob dahil sa mga nangyayari sa pamilya mo o sa church. Oh, may these words give you reason to say with Habakkuk, “Yet I will rejoice in the Lord. I will take joy in the God of my salvation. The Lord is my strength.”

Ang kagalakan at kalakasan natin ay hindi nakasalalay sa ibang tao o sa mga nangyayari sa mundong ito. Ito ay nakatali kay Cristo. So, brother pastor, don’t lose your gospel focus. Sa pag-aaral mo ng Habakkuk, may you regain a renewed gospel vision. Alalahanin mo ang pagliligtas ng Diyos tulad ng ginawang pag-alala ni Habakkuk. Nalulungkot tayo, nanghihina, natatakot kasi nakakalimot tayo. So look to Jesus.

Wala mang specific reference about his coming dito sa Habakkuk, except probably yung 3:13, “You went our for the salvation of your people, for the salvation of your anointed.” Anointed, maschach. Ah, dyan galing ang “messiah”! Pero hindi mo man makita yung original language okay lang yun. But I pray that you will see Habakkuk’s lament as pointing you to Jesus’ cry of ultimate lament on the cross, “My God, my God, why have you forsaken me?” Ang pagliligtas ng Diyos nagkaroon ng katuparan sa krus ni Cristo. Lahat ng daing, sakit, pag-aalipusta inakong lahat ni Jesus para sa ‘yo. Ang paggawad ng hustisya, sa krus ni Cristo rin, at malulubos sa pagbabalik niya. Yes, you are a pastor, pero wag mo lang tingnan ang sarili mo na isang suffering shepherd. You are also one of his sheep—wounded, tired, bruised. Jesus our Good Shepherd was the one who suffered for you. Ibinigay niya ang buhay niya para sa ‘yo. At hanggang ngayon ay buhat-buhat ka niya hanggang matapos ang lahat ng ito. So, fix your eyes on Jesus. For the joy set before him he endured the cross. For the joy set before us, let us also endure suffering. Because our Great Shepherd is the Overseer of our souls. Yes, meron tayong trabaho na dapat gawin para sa church lalo na sa panahon ngayon. Pero wag mong kalimutan na ang Diyos ay di tumitigil sa paggawa para gabayan at tulungan ka sa mga panahong ito.


[1] www.treasuringchristph.org/habakkuk-study-series.

[2] To order, visit www.bit.ly/tcbooks

Share your thoughts about this post...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.